Ένα κτίριο μπορεί να διαθέτει σύγχρονο λέβητα, αποδοτικό κλιματισμό ή φωτοβολταϊκά και παρ’ όλα αυτά να καταναλώνει άσκοπα ενέργεια. Ο λόγος είναι απλός: όταν οι εγκαταστάσεις λειτουργούν χωρίς συντονισμό, συχνά θερμαίνουν, ψύχουν ή φωτίζουν χώρους που δεν χρειάζονται τις αντίστοιχες παροχές. Οι καλύτεροι αυτοματισμοί εξοικονόμησης ενέργειας κτιρίου δεν είναι ένα ενιαίο προϊόν. Είναι ένα σωστά σχεδιασμένο σύνολο ελέγχων που προσαρμόζει τη λειτουργία των Η/Μ εγκαταστάσεων στις πραγματικές ανάγκες του χώρου και των ανθρώπων που τον χρησιμοποιούν.

Για μια κατοικία, αυτό μπορεί να σημαίνει θέρμανση μόνο στα δωμάτια που κατοικούνται και παραγωγή ζεστού νερού στις ώρες που απαιτείται. Για μια πολυκατοικία, μπορεί να αφορά τη σωστή διαχείριση του κεντρικού συστήματος θέρμανσης και των κοινοχρήστων. Σε ένα κατάστημα, γραφείο ή βιομηχανικό χώρο, οι δυνατότητες επεκτείνονται στον έλεγχο κλιματισμού, αερισμού, φωτισμού και επιμέρους καταναλώσεων.

Ο αυτοματισμός πρέπει να ξεκινά από τη λειτουργία του κτιρίου

Η σωστή επιλογή δεν ξεκινά από το αν ένας θερμοστάτης συνδέεται με εφαρμογή στο κινητό. Ξεκινά από τη μελέτη της χρήσης του κτιρίου: ποιες ώρες λειτουργεί, ποιοι χώροι έχουν διαφορετικά φορτία, πού υπάρχουν μεγάλες απώλειες και ποιες εγκαταστάσεις καταναλώνουν περισσότερο.

Ένα γραφείο με έντονη ηλιοφάνεια στη νότια όψη δεν έχει τις ίδιες ανάγκες ψύξης με μια αποθήκη ή ένα διαμέρισμα. Αντίστοιχα, μια πολυκατοικία με παλαιό δίκτυο θέρμανσης μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο από σωστή αντιστάθμιση και έλεγχο κυκλοφορίας, παρά από ένα σύνθετο σύστημα που δεν θα αξιοποιηθεί ποτέ.

Ο αυτοματισμός αποδίδει όταν είναι ανάλογος του έργου. Η υπερβολική πολυπλοκότητα αυξάνει το αρχικό κόστος, δυσκολεύει τη χρήση και μπορεί να οδηγήσει σε παρακάμψεις από τους χρήστες. Η απλή, σωστά ρυθμισμένη λύση είναι συχνά πιο αποδοτική από μια εντυπωσιακή εγκατάσταση που μένει χωρίς παραμετροποίηση και συντήρηση.

Έξυπνος έλεγχος θέρμανσης και ψύξης

Η θέρμανση και η ψύξη αποτελούν συνήθως το μεγαλύτερο μέρος της ενεργειακής κατανάλωσης ενός κτιρίου. Για αυτό, οι αυτοματισμοί σε αυτές τις εγκαταστάσεις έχουν άμεση πρακτική αξία.

Θερμοστάτες χώρου και ζωνικός έλεγχος

Ο προγραμματιζόμενος θερμοστάτης επιτρέπει τη ρύθμιση θερμοκρασίας ανά ώρα και ημέρα. Είναι μια ουσιαστική βελτίωση όταν αντικαθιστά την αδιάκοπη λειτουργία ή τη χειροκίνητη ενεργοποίηση του συστήματος. Ακόμη μεγαλύτερο όφελος προσφέρει ο ζωνικός έλεγχος: διαφορετικές θερμοκρασίες σε διαφορετικά δωμάτια, ορόφους ή τμήματα ενός επαγγελματικού χώρου.

Σε μια κατοικία, τα υπνοδωμάτια, το σαλόνι και οι χώροι περιορισμένης χρήσης δεν χρειάζεται να λειτουργούν με το ίδιο πρόγραμμα. Σε ένα κατάστημα, η αποθήκη και ο χώρος εξυπηρέτησης πελατών έχουν επίσης διαφορετικές απαιτήσεις. Με ηλεκτροβάνες, κατάλληλους θερμοστάτες και σωστή υδραυλική ρύθμιση, η ενέργεια κατευθύνεται εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται.

Αντιστάθμιση εξωτερικής θερμοκρασίας

Η αντιστάθμιση προσαρμόζει τη θερμοκρασία προσαγωγής του νερού θέρμανσης ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες. Όταν έξω δεν κάνει πολύ κρύο, το σύστημα δεν χρειάζεται να λειτουργεί με την ίδια ένταση όπως σε μια ψυχρή ημέρα.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε εγκαταστάσεις με λέβητα, αντλία θερμότητας ή κεντρική θέρμανση πολυκατοικίας. Ωστόσο, απαιτεί σωστή μελέτη της εγκατάστασης, κατάλληλη τοποθέτηση αισθητηρίου και προσεκτική ρύθμιση της καμπύλης λειτουργίας. Μια λανθασμένη ρύθμιση μπορεί να μειώσει την άνεση αντί να βελτιώσει την κατανάλωση.

Έλεγχος αντλιών, fan coil και κλιματιστικών μονάδων

Οι κυκλοφορητές νερού και οι μονάδες αέρα δεν πρέπει να λειτουργούν σταθερά στο μέγιστο όταν το φορτίο είναι χαμηλό. Οι αυτοματισμοί μπορούν να ρυθμίζουν τη λειτουργία τους βάσει θερμοκρασίας, πίεσης, ωραρίου ή ζήτησης ανά ζώνη.

Σε επαγγελματικά κτίρια, η χρήση inverter, ελεγκτών μεταβλητών στροφών και κατάλληλων αισθητηρίων μπορεί να περιορίσει τις άσκοπες ώρες λειτουργίας. Η παρέμβαση αυτή χρειάζεται τεχνικό σχεδιασμό, γιατί η αλλαγή στη λειτουργία μιας αντλίας ή μιας κεντρικής κλιματιστικής μονάδας επηρεάζει ολόκληρο το δίκτυο.

Αυτοματισμοί αερισμού με βάση την πραγματική ανάγκη

Ο αερισμός είναι απαραίτητος για την ποιότητα του εσωτερικού αέρα, αλλά η συνεχής λειτουργία ανεμιστήρων με πλήρη παροχή αυξάνει την ηλεκτρική κατανάλωση και τα φορτία θέρμανσης ή ψύξης. Η λύση δεν είναι να περιοριστεί αυθαίρετα ο αερισμός. Είναι να ελέγχεται με μετρήσιμα δεδομένα.

Αισθητήρια διοξειδίου του άνθρακα, υγρασίας ή παρουσίας μπορούν να δίνουν εντολή σε ανεμιστήρες και μονάδες αερισμού να λειτουργούν όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη. Σε αίθουσες συσκέψεων, καταστήματα, χώρους εστίασης, γυμναστήρια και γραφεία με μεταβαλλόμενη πληρότητα, αυτή η προσέγγιση βοηθά να διατηρείται η ποιότητα αέρα χωρίς υπερκατανάλωση.

Σε χώρους με ειδικές απαιτήσεις, όπως βιοτεχνίες, λεβητοστάσια ή επαγγελματικές κουζίνες, ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη νομοθεσία, την ασφάλεια και τις απαιτούμενες παροχές αέρα. Εκεί, ο αυτοματισμός είναι μέρος της σωστής τεχνικής λειτουργίας και όχι απλώς ένα εργαλείο μείωσης κόστους.

Φωτισμός που ακολουθεί την παρουσία και το φυσικό φως

Ο έλεγχος φωτισμού έχει ιδιαίτερη αξία σε κοινόχρηστους και επαγγελματικούς χώρους. Αισθητήρες παρουσίας μπορούν να περιορίζουν τη λειτουργία φωτιστικών σε διαδρόμους, κλιμακοστάσια, αποθήκες, χώρους υγιεινής και χώρους στάθμευσης. Αισθητήρες φωτεινότητας επιτρέπουν τη μείωση του τεχνητού φωτισμού όταν επαρκεί το φυσικό φως.

Η επιλογή των ρυθμίσεων έχει σημασία. Πολύ σύντομος χρόνος απενεργοποίησης ενοχλεί τους χρήστες, ενώ υπερβολικά μεγάλος χρόνος μειώνει το όφελος. Σε κατοικίες και πολυκατοικίες, οι απλές χρονορυθμίσεις ή οι αισθητήρες κίνησης είναι συνήθως επαρκείς. Σε μεγαλύτερα κτίρια, ο κεντρικός έλεγχος ανά όροφο ή χρήση επιτρέπει καλύτερη εποπτεία.

Παρακολούθηση κατανάλωσης: ο αυτοματισμός που αποκαλύπτει τα προβλήματα

Δεν μπορεί να βελτιωθεί κάτι που δεν μετριέται. Οι μετρητές ηλεκτρικής ενέργειας, θερμικής κατανάλωσης, νερού ή φυσικού αερίου επιτρέπουν να εντοπίζονται αποκλίσεις πριν εξελιχθούν σε αυξημένους λογαριασμούς ή βλάβες.

Σε μια πολυκατοικία, η καταγραφή λειτουργίας του καυστήρα και της κατανάλωσης βοηθά τον διαχειριστή να αξιολογεί αν το πρόγραμμα θέρμανσης ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ενοίκων. Σε ένα κατάστημα, η μέτρηση ανά υποπίνακα μπορεί να δείξει αν μια ψυκτική μονάδα, ο φωτισμός ή ο κλιματισμός λειτουργεί εκτός ωραρίου. Σε βιομηχανικούς χώρους, η υπομέτρηση επιμέρους γραμμών είναι συχνά απαραίτητη για τη σωστή τεχνική διαχείριση.

Η αξία δεν βρίσκεται μόνο στα δεδομένα της οθόνης. Βρίσκεται στην αξιολόγησή τους και στη λήψη σωστών ενεργειών: αλλαγή ωραρίου, ρύθμιση θερμοκρασίας, έλεγχος εξοπλισμού ή προληπτική συντήρηση.

Κεντρική διαχείριση κτιρίου για σύνθετες εγκαταστάσεις

Σε μεγάλα επαγγελματικά κτίρια, ξενοδοχεία, συγκροτήματα κατοικιών ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ένα σύστημα κεντρικής διαχείρισης κτιρίου μπορεί να συγκεντρώνει τον έλεγχο θέρμανσης, ψύξης, αερισμού, φωτισμού, αντλιών και συναγερμών.

Η κεντρική διαχείριση διευκολύνει την παρακολούθηση βλαβών, την εφαρμογή ωραρίων και τη σύγκριση καταναλώσεων. Δεν είναι όμως απαραίτητη σε κάθε έργο. Για να έχει νόημα, πρέπει να υπάρχει επαρκές μέγεθος εγκατάστασης, σαφής υπεύθυνος λειτουργίας και πρόβλεψη για υποστήριξη μετά την παράδοση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη συμβατότητα των συσκευών. Ένα κτίριο συχνά διαθέτει εξοπλισμό διαφορετικών κατασκευαστών και διαφορετικών ηλικιών. Η επιλογή ανοιχτών πρωτοκόλλων επικοινωνίας, όπου είναι εφικτό, και η πλήρης τεκμηρίωση της εγκατάστασης προστατεύουν τον ιδιοκτήτη από μελλοντικούς περιορισμούς και περιττές παρεμβάσεις.

Η εγκατάσταση και η συντήρηση καθορίζουν το αποτέλεσμα

Ένας αυτοματισμός δεν αποδίδει επειδή απλώς εγκαταστάθηκε. Χρειάζεται σωστή καλωδίωση, αξιόπιστα αισθητήρια, ορθή τοποθέτηση, προγραμματισμό, δοκιμές και παράδοση με σαφείς οδηγίες χρήσης. Χρειάζεται επίσης επανέλεγχος, ιδιαίτερα μετά τις πρώτες εβδομάδες λειτουργίας, όταν εμφανίζονται στην πράξη οι πραγματικές συνήθειες των χρηστών.

Η περιοδική συντήρηση περιλαμβάνει έλεγχο αισθητηρίων, ρυθμίσεων, επικοινωνίας μεταξύ συσκευών και λειτουργίας των μηχανολογικών μονάδων που ελέγχονται. Ένας θερμοστάτης που μετρά λάθος, μια βαλβίδα που δεν ανοίγει πλήρως ή ένα ωράριο που έμεινε ξεχασμένο μπορούν να ακυρώσουν την αναμενόμενη εξοικονόμηση.

Η ELTEKA προσεγγίζει τους αυτοματισμούς ως μέρος μιας ολοκληρωμένης Η/Μ λύσης: από τη διερεύνηση των αναγκών και τη μελέτη έως την εγκατάσταση, τη ρύθμιση και τη μακροχρόνια τεχνική υποστήριξη. Γιατί η χαμηλότερη κατανάλωση δεν προκύπτει από μια μεμονωμένη συσκευή, αλλά από ένα κτίριο που λειτουργεί σωστά κάθε ημέρα.